Active Directory Kurulumu
Active Directory (AD), Microsoft’un Windows Server üzerinde çalışan merkezi kimlik doğrulama ve dizin hizmetidir. Kullanıcılar, bilgisayarlar, gruplar, yazıcılar ve güvenlik politikaları tek bir merkezden yönetilir. Doğru yapılandırılmış bir Active Directory altyapısı; güvenlik, merkezi yönetim, grup ilkeleri (GPO), yetkilendirme ve kurumsal uygulamaların sorunsuz çalışması açısından kritik öneme sahiptir.
Active Directory Nedir?
Active Directory Domain Services (AD DS), Microsoft Windows Server’ın en önemli rollerinden biridir. Kurum içerisindeki kullanıcı hesapları, bilgisayarlar, güvenlik grupları ve diğer nesneler merkezi olarak yönetilir.
Bir Active Directory ortamında;
- Kullanıcı tek parola ile tüm sistemlere giriş yapabilir (Single Sign-On)
- Grup İlkeleri (Group Policy) uygulanabilir
- Yetkilendirme merkezi olarak yönetilir
- Dosya sunucuları, yazıcılar ve uygulamalar tek merkezden kontrol edilir
- Güvenlik politikaları standart hale gelir
Günümüzde Microsoft Exchange Server, SQL Server, SharePoint, Remote Desktop Services (RDS), Hyper-V, Azure AD Connect, Microsoft Entra ID senkronizasyonu ve birçok kurumsal uygulama Active Directory ile entegre çalışmaktadır.
Active Directory Bileşenleri
Kurulum öncesinde temel kavramların bilinmesi önemlidir.
| Bileşen | Açıklama |
| Domain | Güvenlik sınırıdır |
| Forest | Bir veya daha fazla domain yapısı |
| Tree | Domain hiyerarşisi |
| OU (Organizational Unit) | Nesnelerin mantıksal gruplandırılması |
| Group Policy | Merkezi politika yönetimi |
| DNS | Active Directory’nin temel servisidir |
| Domain Controller | Active Directory veritabanını barındıran sunucu |
Active Directory Kurulumu Öncesi Gereksinimler
Kurulumdan önce aşağıdaki hazırlıklar tamamlanmalıdır.
- Windows Server 2022 veya Windows Server 2025
- Statik IP adresi
- Doğru DNS yapılandırması
- Güncel Windows Update
- Yönetici (Administrator) yetkisi
- Güçlü DSRM (Directory Services Restore Mode) parolası
- Sunucu saatinin doğru olması
Microsoft, Active Directory kurulumundan önce sunucu saat senkronizasyonunun doğru olmasını önemle tavsiye etmektedir.
Active Directory Kurulum Adımları
-
Server Manager Açılır
Server Manager
↓
Add Roles and Features
-
Role Based Installation
Kurulum sihirbazında
Role-based or feature-based installation
seçilir.
-
Sunucu Seçilir
Kurulum yapılacak sunucu seçilir.
-
Active Directory Domain Services Rolü Eklenir
İşaretlenecek rol
Active Directory Domain Services
Sihirbaz gerekli bağımlılıkları otomatik olarak ekler.
-
Install
Kurulum tamamlanır.
Henüz Domain Controller değildir.
Domain Controller’a Yükseltme (Promote)
Kurulum bittikten sonra üst tarafta çıkan bildirim seçilir.
Promote this server to a domain controller
Deployment Configuration
İlk sunucu kuruluyorsa
Add a new forest
seçilir.
Root Domain örneği
firma.local
veya
corp.example.com
Microsoft günümüzde kurum içi Active Directory için routable (gerçek DNS) domain kullanılmasını önermektedir. Eski uygulamalarda görülen “.local” uzantısı yeni kurulumlarda tercih edilmeyebilir.
Domain Controller Options
Burada;
- Forest Functional Level
- Domain Functional Level
- DNS Server
- Global Catalog
işaretlenir.
DSRM parolası belirlenir.
DNS Options
İlk Domain Controller kuruluyorsa
Delegation uyarısı görülebilir.
Bu normaldir.
NetBIOS Adı
Örneğin
FIRMA
Database Yolları
Varsayılan olarak
C:\Windows\NTDS
kullanılır.
Büyük yapılarda ayrı disk önerilir.
SYSVOL
Varsayılan
C:\Windows\SYSVOL
Ön Kontrol
Kurulum başlamadan önce sihirbaz aşağıdaki kontrolleri yapar.
- DNS
- Forest
- Domain
- Servisler
- Yetkiler
Hata bulunmazsa kuruluma başlanır.
PowerShell ile Active Directory Kurulumu
Rol kurulumu
Install-WindowsFeature AD-Domain-Services -IncludeManagementTools
Yeni Forest oluşturma
Install-ADDSForest `
-DomainName “firma.local” `
-InstallDNS `
-CreateDnsDelegation:$false `
-DatabasePath “C:\Windows\NTDS” `
-DomainMode WinThreshold `
-DomainNetbiosName “FIRMA” `
-ForestMode WinThreshold `
-LogPath “C:\Windows\NTDS” `
-SysvolPath “C:\Windows\SYSVOL” `
-Force:$true
Kurulum sonunda sunucu yeniden başlatılır.
Active Directory Sonrası Yapılması Gerekenler
Kurulum tamamlandıktan sonra;
- DNS kontrolü
- Reverse Lookup Zone oluşturulması
- OU yapısının planlanması
- Güvenlik Grupları
- Group Policy oluşturulması
- Yedekleme planı
- NTP yapılandırması
- FSMO Rollerinin kontrolü
önerilir.
En Sık Karşılaşılan Active Directory Hataları
| Hata / Belirti | Muhtemel Neden | Çözüm |
| DNS çözümleme başarısız | Yanlış DNS kullanımı | Sunucunun birincil DNS adresi kendi AD DNS sunucusunu göstermelidir. dcdiag /test:dns ile doğrulama yapılabilir. |
| “The specified domain either does not exist or could not be contacted” | DNS, ağ bağlantısı veya güvenlik duvarı sorunu | İstemcinin doğru DNS sunucusunu kullandığını, TCP/IP bağlantısını ve gerekli AD portlarının açık olduğunu kontrol edin. |
| Kerberos kimlik doğrulama hataları | Saat farkı (time skew) | Etki alanındaki sistemlerin zaman senkronizasyonunu düzeltin. Kerberos varsayılan olarak yaklaşık 5 dakikalık zaman farkına tolerans gösterir. |
| SYSVOL paylaşımı oluşmuyor | DFS Replication veya AD DS yapılandırma sorunu | Olay günlüklerini inceleyin, dcdiag ve repadmin ile sağlık kontrolleri yapın, DFS Replication durumunu doğrulayın. |
| Domain Join başarısız | DNS veya bilgisayar hesabı sorunu | Mevcut bilgisayar hesabını kontrol edin, DNS kayıtlarını doğrulayın ve gerekirse yeniden etki alanına katılım işlemini gerçekleştirin. |
Active Directory Sağlık Kontrolü
Microsoft’un yerleşik araçları düzenli olarak kullanılmalıdır.
Domain Controller genel sağlık kontrolü:
dcdiag
DNS testi:
dcdiag /test:dns
Replikasyon durumu:
repadmin /replsummary
Replikasyon ayrıntıları:
repadmin /showrepl
FSMO rollerini görüntüleme:
netdom query fsmo
Bu araçlar, Microsoft tarafından Active Directory tanılama ve replikasyon sorunlarının giderilmesi için önerilmektedir.
DNS Neden Bu Kadar Önemlidir?
Active Directory’nin çalışmasının temelinde DNS yer alır.
En sık yapılan hata:
DNS = Modem DNS
veya
DNS = 8.8.8.8
Bu yapılandırma istemcilerin Domain Controller’ı bulamamasına neden olabilir.
Doğru yapılandırmada istemciler ve etki alanı denetleyicileri, Active Directory ile ilişkili DNS sunucusunu kullanmalıdır. Microsoft’un Active Directory tasarım rehberleri de bu yaklaşımı önermektedir.
Group Policy Yapısının Planlanması
Kurulumdan hemen sonra tüm kullanıcıları tek bir OU altında bırakmak yerine mantıksal bir yapı oluşturulması önerilir.
Örnek:
Company
│
├── Users
├── Computers
├── Servers
├── IT
├── HR
├── Finance
└── Branches
Bu yaklaşım GPO yönetimini kolaylaştırır ve yetkilendirmeyi daha düzenli hale getirir.
Active Directory ve Sophos Entegrasyonu
Kurumsal güvenlik ürünleri Active Directory ile entegre edildiğinde yönetim önemli ölçüde kolaylaşır.
Örneğin:
- Sophos Firewall LDAP veya Active Directory kimlik doğrulaması kullanarak kullanıcı bazlı güvenlik politikaları uygulayabilir. Sophos dokümantasyonunda LDAP/AD entegrasyonu için Directory Services yapılandırmasının önerildiği belirtilmektedir.
- Sophos Central ile kullanıcı ve cihaz yönetimi senaryolarında Active Directory yapısından yararlanılabilir.
- Sophos Endpoint dağıtımları Group Policy, giriş betikleri veya yazılım dağıtım çözümleriyle merkezi olarak gerçekleştirilebilir. Sophos Enterprise Console ve Central dağıtım kılavuzlarında bu yöntemler ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.
Bu entegrasyonlar sayesinde kullanıcı bazlı web filtreleme, kimlik doğrulama ve güvenlik politikaları daha etkin uygulanabilir.
Uyarı: Active Directory üzerinde sertifika hizmetleri, kayıt defteri (Registry) değişiklikleri veya şema (Schema) genişletme işlemleri yapılacaksa, işlem öncesinde sistem durumu (System State) yedeği alınmalı ve değişiklikler test ortamında doğrulanmalıdır.
Active Directory İçin En İyi Uygulamalar
- Domain Controller üzerinde gereksiz yazılımlar çalıştırmayın.
- Düzenli System State yedeği alın.
- En az iki Domain Controller kullanarak yüksek erişilebilirlik sağlayın.
- DNS ve Active Directory günlüklerini düzenli izleyin.
- GPO’ları test OU’larında doğrulayarak üretim ortamına taşıyın.
- Ayrı yönetici hesapları ve en az ayrıcalık (Least Privilege) prensibini uygulayın.
- Replikasyon ve olay günlüklerini periyodik olarak kontrol edin.
- Windows Server güncellemelerini planlı bakım pencerelerinde uygulayın.
Sık Sorulan Sorular
Active Directory kurulumu için DNS zorunlu mudur?
Evet. Active Directory, hizmet kayıtları (SRV), etki alanı denetleyicilerinin bulunması ve kimlik doğrulama işlemleri için DNS’e bağımlıdır. Yanlış DNS yapılandırması, etki alanına katılım ve oturum açma sorunlarına yol açabilir.
Active Directory Windows Server 2022 ve Windows Server 2025 üzerinde aynı şekilde mi kurulur?
Temel kurulum adımları büyük ölçüde aynıdır. Ancak Windows Server 2025, güvenlik ve performans alanında yeni iyileştirmeler içerir. İşlevsel düzey (Functional Level) ve desteklenen özellikler kurulan sürüme göre değişebilir.
Active Directory için kaç Domain Controller önerilir?
Üretim ortamlarında en az iki Domain Controller önerilir. Bu sayede kimlik doğrulama, DNS ve replikasyon hizmetlerinde yedeklilik sağlanır.
Active Directory ile Azure veya Microsoft Entra ID birlikte kullanılabilir mi?
Evet. Kurum içi Active Directory, Microsoft Entra Connect (eski adıyla Azure AD Connect) kullanılarak Microsoft Entra ID ile senkronize edilebilir ve hibrit kimlik altyapısı oluşturulabilir.
Active Directory kurulduktan sonra ilk hangi kontroller yapılmalıdır?
DNS yapılandırmasının doğrulanması, dcdiag ve repadmin sağlık kontrollerinin çalıştırılması, SYSVOL paylaşımının oluştuğunun kontrol edilmesi, olay günlüklerinin incelenmesi ve düzenli yedekleme planının devreye alınması ilk yapılması gereken işlemler arasındadır.