DNS Server Kurulumu

DNS Server (Domain Name System), kullanıcıların alan adlarını (ör. www.ornek.com) IP adreslerine çeviren kritik bir ağ servisidir. Active Directory ortamlarında DNS yalnızca isim çözümleme yapmakla kalmaz; etki alanı üyeliği, Group Policy, Kerberos kimlik doğrulaması ve birçok Microsoft servisinin çalışması için temel bileşendir. Doğru yapılandırılmış bir DNS sunucusu, ağ performansı, güvenliği ve sürekliliği açısından kritik öneme sahiptir.

DNS Server Nedir?

DNS Server, istemcilerin yazdığı alan adlarını ilgili IPv4 veya IPv6 adreslerine çeviren dağıtık veritabanı sistemidir.

Örneğin kullanıcı:

fileserver.firma.local

adresine erişmek istediğinde bilgisayar önce DNS sunucusuna sorgu gönderir.

DNS sunucusu ilgili kaydı bulur ve örneğin:

192.168.10.15

IP adresini döndürür.

Bu işlem birkaç milisaniye içerisinde gerçekleşir.

Microsoft Active Directory ortamlarında DNS;

Domain Controller bulunması
Kerberos Authentication
LDAP erişimi
Group Policy
DFS Namespace
Exchange Server
SCCM
Certificate Services

gibi servislerin tamamının temelidir.

DNS Server Nasıl Çalışır?

İstemci bir isim sorgusu gönderir.

│

│ www.google.com

▼

DNS Server

│

├── Cache kontrolü

├── Zone kontrolü

├── Forwarder

└── Root Hint

Eğer kayıt mevcutsa cevap verir.

Yoksa;

Forwarder
Root Hint
Conditional Forwarder

üzerinden çözümleme yapılır.

DNS Server Kurulum Öncesi Gereksinimler

Kurulumdan önce aşağıdaki şartlar sağlanmalıdır.

Windows Server 2019
Windows Server 2022
Windows Server 2025

Sunucu;

Statik IP kullanmalıdır.
Saat senkronizasyonu doğru olmalıdır.
Güncel Windows Update yüklenmiş olmalıdır.
Güvenlik duvarında gerekli DNS portları açık olmalıdır.

DNS varsayılan portu:

TCP 53

UDP 53

Windows Server Üzerinde DNS Server Kurulumu

Kurulum Server Manager üzerinden yapılabilir.

Yöntem 1: Server Manager

Server Manager

↓

Add Roles and Features

↓

Role-based installation

↓

DNS Server

↓

Install

Kurulum sonunda DNS Manager otomatik yüklenir.

Yöntem 2: PowerShell

Install-WindowsFeature DNS -IncludeManagementTools

Kurulum doğrulaması:

Get-WindowsFeature DNS

Durum:

Installed

olmalıdır.

DNS Zone Oluşturma

DNS Manager açılır.

Forward Lookup Zones

↓

New Zone

↓

Primary Zone

↓

Zone Name

firma.local

↓

Allow only secure dynamic updates

özellikle Active Directory ortamlarında önerilir.

Reverse Lookup Zone Oluşturma

Reverse Lookup Zone IP adresinden isim çözümleme yapar.

Yeni Zone

↓

IPv4

↓

Network ID

192.168.10

Bu işlem;

nslookup

ping

tracert

gibi araçlarda daha doğru sonuç alınmasını sağlar.

A Record Oluşturma

Örneğin File Server kaydı.

fileserver

IP:

192.168.10.20

Sonuç:

fileserver.firma.local

oluşur.

CNAME Kaydı

Alias oluşturmak için kullanılır.

Örneğin

mail

↓

exchange01

şeklinde yönlendirme yapılabilir.

MX Record

Mail sunucuları için kullanılır.

Örneğin:

Priority: 10

mail.firma.local

PTR Record

IP adresinden isim çözümlemesi sağlar.

Örneğin

192.168.10.20

↓

fileserver.firma.local

Conditional Forwarder

Başka bir DNS sunucusuna belirli alan adlarını yönlendirir.

Örnek:

sube.local

↓

192.168.20.10

Böylece iki farklı Active Directory ortamı birbirini çözümleyebilir.

Forwarders Yapılandırması

İnternet isim çözümleme için Forwarder eklenebilir.

Örneğin;

1.1.1.1

8.8.8.8

veya kurumun güvenlik politikalarına uygun iç DNS çözücüleri kullanılabilir.

Kurumsal yapılarda doğrudan istemcilerin genel DNS servislerine gitmesi yerine, sorguların kurum DNS sunucusu üzerinden yönetilmesi önerilir.

DNS Cache Temizleme

İstemci tarafında:

ipconfig /flushdns

Kayıt görüntüleme:

ipconfig /displaydns

DNS Kaydı Yenileme

ipconfig /registerdns

Bu komut bilgisayarın DNS kayıtlarını yeniden oluşturmasını sağlar.

DNS Testi

nslookup fileserver

veya

Resolve-DnsName fileserver

PowerShell çıktısı daha ayrıntılı bilgi sunar.

DNS Server Sağlık Kontrolü

Active Directory ortamında:

dcdiag /test:dns

Microsoft tarafından önerilen temel DNS sağlık testlerinden biridir ve DNS yapılandırması ile AD entegrasyonundaki sorunları analiz eder.

Yaygın DNS Sorunları

Belirti	Olası Neden	Çözüm
İsim çözümleme çalışmıyor	DNS servisi durmuş	DNS Service’i yeniden başlatın
Domain’e katılım başarısız	SRV kayıtları eksik	ipconfig /registerdns çalıştırın, Netlogon servisini yeniden başlatın
İnternet erişimi yok	Forwarder yanlış	Forwarder yapılandırmasını kontrol edin
Bazı bilgisayarlar çözümlenmiyor	Dynamic Update kapalı	Secure Dynamic Update etkinleştirin
Ters çözümleme çalışmıyor	Reverse Zone yok	Reverse Lookup Zone oluşturun

DCDIAG DNS Testinde Görülebilecek Yaygın Hatalar

Test	Anlamı	Çözüm
Missing SRV Records	Domain Controller kayıtları eksik	Netlogon servisini yeniden başlatın, ipconfig /registerdns çalıştırın
Delegation Error	Delegation yapılandırması hatalı	DNS delegasyonunu kontrol edin
Dynamic Update Failed	Dinamik kayıt başarısız	Zone izinlerini ve Secure Dynamic Updates ayarını doğrulayın
Name Resolution Failure	DNS sorgusu çözümlenemiyor	DNS istemci yapılandırmasını ve Forwarder ayarlarını kontrol edin

DNS Hizmetini Yeniden Başlatma

Restart-Service DNS

veya

net stop dns

net start dns

DNS Event Viewer İncelemesi

Sorun yaşandığında aşağıdaki günlükler incelenmelidir.

Applications and Services Logs

Microsoft

Windows

DNS Server

Ayrıca:

System

logları da kontrol edilmelidir.

Active Directory ve DNS İlişkisi

Active Directory’nin düzgün çalışması tamamen DNS’e bağlıdır.

Domain Controller;

LDAP
Kerberos
Global Catalog
KDC

servislerini DNS üzerindeki SRV kayıtları ile yayınlar.

SRV kayıtları silinirse;

kullanıcı oturum açamaz,
Group Policy uygulanmayabilir,
etki alanına yeni bilgisayar eklenemeyebilir.

Bu nedenle AD ortamlarında istemcilerin tercih edilen DNS sunucusu olarak yalnızca kurum içindeki Active Directory DNS sunucularını kullanması önerilir; istemcilere doğrudan genel DNS adresleri (ör. 8.8.8.8) verilmesi etki alanı servislerinde sorunlara yol açabilir.

DNS ve Sophos Firewall Entegrasyonu

Kurumsal ağlarda Sophos Firewall, DNS trafiğinin güvenli ve kontrollü yönetilmesinde önemli rol oynar.

Başlıca kullanım senaryoları şunlardır:

DNS sorgularının güvenlik politikalarına göre filtrelenmesi
Kötü amaçlı alan adlarının engellenmesi
DNS üzerinden veri sızdırma (DNS Tunneling) girişimlerinin izlenmesi
Ağ segmentleri arasında DNS erişim kurallarının uygulanması
DNS isteklerinin NAT ve güvenlik politikalarıyla yönetilmesi

Sophos Firewall’un DNS Protection, Network Protection ve Security Heartbeat gibi özellikleri etkinleştirildiğinde, zararlı etki alanlarına yönelik erişim girişimleri engellenebilir. Sophos dokümantasyonunda DNS, Network Rules ve Security Features bölümlerinde bu yapılandırmalar ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Güvenlik İçin En İyi Uygulamalar

DNS sunucularına statik IP atayın.
Gereksiz Zone Transfer işlemlerini kapatın.
Recursive sorguları yalnızca yetkili istemcilere açın.
Secure Dynamic Updates kullanın.
DNS kayıtlarını düzenli yedekleyin.
Event Viewer günlüklerini periyodik olarak inceleyin.
DNS ve Active Directory sağlık kontrollerini düzenli olarak dcdiag /test:dns ile doğrulayın.
Split DNS veya Conditional Forwarder yapılarını ihtiyaç doğrultusunda planlayın.
Sophos Firewall üzerinde DNS trafiğini yalnızca gerekli ağlardan kabul edecek güvenlik kuralları oluşturun.

Uyarı: Active Directory ile entegre DNS ortamlarında zone türünü değiştirme, SRV kayıtlarını manuel silme veya kayıt defteri üzerinde DNS servisini etkileyen değişiklikler yapmadan önce mutlaka sistem durumunun (System State) ve DNS yapılandırmasının yedeğini alın.

Sık Sorulan Sorular

DNS Server ile Active Directory birlikte kurulmalı mı?

Evet. Microsoft, Active Directory Domain Services kurulumlarında DNS rolünün birlikte kurulmasını ve AD ile entegre çalışmasını önerir.

Reverse Lookup Zone zorunlu mudur?

Hayır. Etki alanının çalışması için zorunlu değildir; ancak yönetim, tanılama, bazı güvenlik çözümleri ve ters isim çözümlemesi için oluşturulması tavsiye edilir.

İstemcilerde Google DNS kullanabilir miyim?

Active Directory ortamlarında istemcilerin birincil DNS sunucusu olarak kurum içindeki Active Directory DNS sunucularını kullanması gerekir. Genel DNS sunucuları yalnızca dış sorgular için kurum DNS sunucusunun Forwarder yapılandırmasında değerlendirilebilir.